Ptasia grypa jest chorobą zakaźną zwierząt powodowaną przez wirusy normalnie atakujące ptaki i rzadziej świnie. Wirusy wywołujące tę chorobę są wysoko specyficzne dla poszczególnych gatunków zwierząt, jednakże w rzadkich przypadkach przekraczają barierę gatunku i mogą atakować ludzi.
W hodowli drobiu wirusy ptasiej grypy wywołują dwie główne formy choroby, różnicowane niskim i bardzo wysokim stopniem zjadliwości. Forma o niskim stopniu patogenności powszechnie wywołuje średnie symptomy (nastroszenie upierzenia, spadek nośności) i może łatwo przechodzić niezauważalnie. Forma o wysokim stopniu patogenności jest dużo bardziej dramatyczna. Szybko rozprzestrzenia się w stadzie powodując uszkodzenia wielu wewnętrznych narządów i ma śmiertelność sięgającą 100%, często w czasie 48h.
Do grupy wirusów wywołujących grypę typu A, jedyną mogącą powodować
pandemie zalicza się 16 podtypów H i 9 podtypów N. Tylko wirusy podtypów H5
i H7 są znane jako wywołujące wysoko patogenną formę ptasiej grypy. Jednakże
nie wszystkie wirusy podtypów H5 i H7 są wysoce patogenne, niektóre nie wywołują
ciężkiej formy ptasiej grypy.
Obecnie uważa się, że stada drobiu hodowlanego zarażane są wirusami podtypów H5 i H7 w ich łagodnej postaci. Dopiero po kilku miesiącach infekcji dochodzi do mutacji wirusów i powstania wysoko patogennej formy choroby. W związku z tym zarażenie drobiu tymi wirusami objawiające się występowaniem jakichkolwiek objawów, nawet wyłącznie łagodnych wymaga szczególnej uwagi u hodowców.
Wpływ migracji dzikiego ptactwa na rozprzestrzeniania się wysoko patogennej
formy ptasiej grypy nie jest dokładnie poznany. Najprawdopodobniej wędrówkom
dzikiego ptactwa już od wieków towarzyszą wirusy grypy typu A, nie wyrządzając
w populacji znaczących szkód. Wiadomo, że dzikie ptactwo przenosi wirusy typy
H5 i H7, ale zazwyczaj formy łagodne. Niektóre przesłanki świadczą, że
dzikie ptactwo może zarazić drób hodowlany łagodną formą ptasiej grypy, która
na skutek mutacji wirusa może przejść w groźną, wysoce śmiertelną odmianę.
W przeszłości stwierdzono zaledwie kilka przypadków zarażenia dzikiego ptactwa wysoce patogenną forma ptasiej grypy. Ptaki te znajdowano zazwyczaj martwe.
Na bazie ostatnich wydarzeń stwierdzono, że niektóre ptaki migrujące mogą bezpośrednio przenosić wysoce zjadliwą formę wirusa H5N1. Spodziewane są nowe ogniska występowania tego wirusa.
Powszechne występowanie wirusa H5N1 niesie za sobą dwa główne zagrożenia
dla zdrowia człowieka:
Pierwsze ryzyko spowodowane jest możliwością przedostania się wirusa H5N1
z drobiu na ludzi, co skutkuje wieloma powikłaniami. Z pośród kilku wirusów,
które przełamały barierę gatunku i mogą atakować ludzi wirus H5N1 wystąpił
w największej liczbie przypadków powodując choroby i śmierć ludzi. W odróżnieniu
od infekcji grypy sezonowej wywołującej u większości ludzi najczęściej
niegroźne objawy oddechowe, zarażenie wirusem H5N1 skutkuje agresywnym
przebiegiem klinicznym z gwałtownym przebiegiem i złą prognozą. Wirusowe
zapalenie płuc i uszkodzenia wielu organów są powszechne. Na obecną chwilę
ponad połowa zarażonych ludzi tym wirusem zmarła. Najczęstsze przypadki zarażeniem
wirusem H5N1 występowały u wcześniej zdrowych dzieci i osób młodych.
Drugie ryzyko wymagające nawet większej uwagi, jest możliwość (w przypadku, gdy wirus dostanie wystarczająco dużo możliwości) zmutowania wirusa H5N1 do formy łatwo infekującej ludzi i szybko rozprzestrzeniającej się z osoby na osobę. Taka sytuacja mogłaby doprowadzić do światowej katastrofy (pandemii).
Link do map na serwerze WHO obrazujących obszary z potwierdzonym występowaniem wirusa H5N1
Link do Głównego Inspektoratu Sanitarnego - aktualne informacje nt. ptasiej grypy